Rhegie

Wim Rhebergen

Interviews

Home

Contact: info@rhegie.com

Klaudie Kok

“Het is een sprookjesverhaal, waar ik in terecht ben gekomen!”

Shuarvrouw

Zaterdag 18 oktober 2008 trouwden Klaudie Kok en Sebastian Leonardo Moya Ludeña in Banos, Ecuador, volgens de inheemse rite.

Haar ouders waren voor die gelegenheid naar Ecuador gereisd.

Toen zij eenmaal weer in Nederland terugkwamen, lieten ze aan familie en vrienden enthousiast de foto’s zien van de ceremonie, waarbij hun dochter het stralende middelpunt was.

Deze foto’s kreeg ik ook onder ogen en ik was zo onder de indruk van wat ik zag, dat ik de stoute schoenen aantrok om met behulp van enkele tussenpersonen Klaudie te vragen of ze het verhaal over hun liefde aan mij wilde vertellen.

Enthousiast mailde ze me terug,

De wereld, zo blijkt maar weer eens, wordt door internet heel erg klein.

Dit interview is gebaseerd op onze correspondentie.

De foto’s zijn van Klaudie en zijn auteursrechtelijk beschermd.

Shuarkrijgertje

Hoe moet ik je noemen? Wat is de naam van je man?

“Ik heb gewoon mijn eigen naam gehouden, Klaudie Kok.

Op sommige momenten ben ik zo Nederlands als mogelijk is, dat zit in me en gaat er niet meer uit.

Hoewel ik me heel erg thuis voel in de Latijns-Amerikaanse cultuur, ervaar ik me hier in Ecuador ten opzichte van de Ecuadoriaanse vrouwen, of soms in het samenzijn met Sebas, echt als een Nederlandse, geëmancipeerde vrouw.

Juist nu ik hier in Ecuador woon en leef, begint het tot me door te dringen hoe Nederlands ik eigenlijk ben.

De Ecuadorianen hebben vier namen; twee voornamen en twee achternamen.

Mijn man heet Sebastían Leonardo Moya Ludeña.

Dit is zijn Spaanse naam. Toen hij werd geboren, mochten de Indiaanse bewoners geen Indiaanse namen bij de burgerlijke stand opgeven. De naam moest Spaans zijn.

Zijn grootvader werd als klein jochie door een Spaanse missionaris opgenomen toen zijn ouders door vijandelijke stammen waren gedood. De missionaris gaf hem de achternaam Moya mee. Dat zijn nog de ´echte´ verhalen van vroeger, die we nu gelukkig niet meer meemaken.

Zijn opa is Shuar indiaan. De Shuarkrijgers maakten in die oude tijd nog tsantsa’s, oorlogstrofeeën, die ze overal trots met zich meedroegen. Ze hakten het hoofd van hun vijand af en lieten het, na het verwijderen van de hersenen en schedel, in een bad met warm water en kruiden zakken, met als gevolg dat het hoofd kromp. Daarna naaiden ze de ogen en mond dicht, opdat de ziel niet meer zou ontsnappen om wraak te nemen. Het is wellicht overbodig om te zeggen dat deze praktijken al decennia lang verboden zijn en gelukkig niet meer voorkomen. Soms echter zie je nog iets van die oude praktijken terug, maar dan zijn de hoofden van luiaards gebruikt. Luiaards zijn dieren, die ondersteboven met hun haakvormige vinger- en teenklauwen aan de takken in de bomen hangen en hier in Ecuador veel voorkomen.

Shuarkrijger

Shuarkrijger

De Indiaanse naam van Sebas is Tayua Antunish.

Tayua betekent ´sterke krijger´ of ´zwarte poema´.

Hij is heel trots op zijn naam en ik vind het prachtig, dat hij zijn cultuur, achtergrond en tradities zoveel mogelijk wil behouden.

Al heeft dat - onder ons gezegd – ook zijn keerzijde.

Hij beweert soms ook dat hij volgens zijn cultuur meerdere vrouwen mag hebben. Het is een echte Shuarwet, die hij in ere wil houden, maar steeds als hij dat zegt komen mijn geëmancipeerde Nederlandse ´instincten´ weer naar boven, haha.

Zijn opa is 100% Shuar, maar zijn oma is half Shuar, half Quichua-indiaans.

In vol ornaat

Hoe heb je hem leren kennen?

Voor de lerarenopleiding Engels heb ik stage gelopen in Venezuela, maar feitelijk was ik meer op reis door het land dan dat ik les gaf.

Na een paar maanden had ik al het gevoel dat het gebeurd was.

Ik kon niet stoppen met reizen. Mijn thuisgevoel werd kwetsbaar.

Ik voelde me wel héél erg sterk aangetrokken tot Latijns-Amerika.

Toen ik van die stage terugkwam, heb ik nog twee jaar een toeristische opleiding gevolgd aan de NHTV in Breda en liep daarna als reisbegeleidster stage in Mexico en Guatemala,

Ik heb de afgelopen 6 jaar reizen begeleid. Ik was zo´n vijf maanden per jaar voor de Nederlandse touroperators in Latijns-Amerika op pad.

En vijf maanden per jaar was ik zelf aan het reizen, behalve in Latijns-Amerika ook in Azië. Dan was ik vaak in januari en juni even thuis.

Dat was toen voor mij een mooi leventje, heerlijk: vrijheid, blijheid en vooral de mogelijkheid om veel nieuwe culturen te leren kennen.

Dan werd ik ´s ochtends wakker in b.v. Bolivia of Myanmar, het huidige Birma, en verheugde ik me al met de gedachte welke mooie, interessante mensen ik die dag weer zou gaan ontmoeten?

Je bent gewoon in een heel andere cultuur, met andere tradities, talen en geloof, met mensen die heel anders denken dan wat ik in het Limburgse gewend was. Maar drie jaar geleden begon ik het reizen een beetje moe te worden.

Het zich steeds weer opnieuw verplaatsen en niks kunnen delen met mensen die je lief hebt, begon me parten te spelen. Ik begon diepgang te missen.

Shuarvrouw

Ik was omgeven door oppervlakkige contacten van reizigers, die elkaar hooguit maar een of twee dagen zagen. Bovendien, zo realiseerde ik me, was ik heel erg gericht naar buiten. Ik wilde andere culturen leren kennen, dingen zien die ik nog nooit gezien had. Dat was ontzettend interessant, maar ik had ook de behoefte me meer naar binnen te richten en iets te doen aan mijn persoonlijke ontwikkeling. Toen ben ik zeven maanden thuis geweest in Nederland, met het doel om eens na te denken over wat ik nu precies wilde.

Natuurlijk werkt dit in de praktijk niet zo, althans niet voor mij. Toen heb ik de knoop doorgehakt. Ik besloot nog twéé jaar flink te reizen en alles te zien wat ik kon en wilde zien. Daarna wilde ik iets in Nederland opbouwen. In Nederland woonde tenslotte mijn familie.

Maar uiteindelijk voelde het niet als een beslissing, waar ik voor de volle 100% achter stond. Mijn familie heeft altijd achter me gestaan. Ze hebben me gestimuleerd te doen wat ik wilde. Mijn pa had veel gereisd voor zaken. Met hem kon ik iets delen wat ik met niemand kon delen: het gevoel dat niemand je begrijpt als je na een reis thuis komt, boordevol met verhalen en ervaringen van geuren, kleuren en mensen en vervolgens niet in staat te blijken om dat aan de mensen thuis over te brengen.

Ook mijn moeder begreep dat ik heel vrolijk was in Latijns-Amerika. Zij gaf me het gevoel dat ik moest doen wat mij gelukkig van maakt.

Maar waarom zou ik naar Latijns-Amerika moeten? Er was niets concreets, waarbij ik mij zou kunnen aansluiten.

Shuarkrijger

Sebas

Totdat ik Sebas tegenkwam. Het gebeurde in de eerste week dat ik weer in Ecuador was. Het voelde meteen als een héél duidelijke reden om in Latijns-Amerika te blijven. Hij was mijn gids op een jungletour naar een Shuargebied in het zuiden van Ecuador.

Ik wilde die reis de ayahuasca-plant uitproberen.

Dat is een liaan, waarvan een vloeistof wordt gekookt die je laat hallucineren.

De jungle-indianen maken daarvan gebruik van om hun toekomst te zien of raad te krijgen van natuurgeesten of van Arutam, de belangrijkste geest van de waterval.

Ik wilde de methode uitproberen om mijn eigen vraagstuk in kaart te brengen.

Ik was bang om aan een ´burgerlijk leven´ op een vaste plek in Nederland te beginnen. De ayuasca zou me daar dan antwoord op moeten geven.

Omdat ik nooit drugs of zo had gebruikt, werkte die ayuascadrank nogal sterk op me in.

Ik was een beetje ziek en misselijk, maar aan mijn zijde zat mijn ´redder´ en gids Sebas.

Hij is die nacht bij me geweest toen ik van alles door mijn hoofd zag huppelen.

Ik was op slag verliefd.

We maken er nog steeds grapjes over dat ik toen ´de tijger´ in zijn ogen heb gekeken en zijn hart heb horen slaan. Ik was verloren!!

Maar het was wel mooi, die boodschap die de ayahuascaplant me die nacht gaf. Klaudie, je bent klaar voor het ´burgerlijk leventje´ en het is echt niet zo saai als het je lijkt. Toen ben ik in Ecuador gebleven! Ik had mijn plek gevonden!

Het heeft uiteindelijk nog wel een tijdje geduurd, voordat ik van die reislust af was. Afgelopen december heb ik mijn laatste buitenlandse reis in Patagonië begeleid.

Ik besefte opeens dat ik er helemaal niks aan vind alleen op pad te zijn, zonder Sebas. Bovendien miste ik Ecuador, dus ik kan nu wel zeggen dat het land mijn thuis is geworden.

Sebas en zijn grootvader

Tante Elisabeth

Het huwelijksaanzoek. Wist je waaraan je begon? Nee, natuurlijk niet. Maar de liefde was zo sterk....

Er is geen huwelijksaanzoek geweest!

Meteen, al vrij snel nadat we elkaar hadden leren kennen en ik met hem op excursie was geweest, werd duidelijk dat het heel goed voelde, samen met Sebas. En ik ben bij hem gebleven.

In Ecuador mag een toerist maar 180 dagen per jaar in het land blijven, dus moesten we iets praktisch regelen.

Sebas was heel duidelijk dat hij niet in Europa wilde wonen.

Hij had op 20-jarige leeftijd voor een uitwisselingsprogramma twee jaar in Duitsland gestudeerd.

Dat is niet niks voor een Indiaan, die net uit de jungle gekomen is en zomaar in Europa in een totaal andere cultuur wordt gezet, zonder de Duitse of de Engelse taal machtig te zijn!

Ik wil maar even zeggen dat hij in wel drie verschillende culturen leeft: zijn Indiaanse cultuur, de Latino cultuur en mijn Europese cultuur.

Die drie culturen zijn een wereld van verschil. Je moet de juiste weg erin vinden en er de positieve aspecten leren uit te halen. Ook in onze relatie geldt dat.

Die verschillen doen zich elke dag in tientallen details voor.

Voor mij was het heel duidelijk dat hij niet naar Europa wilde. Duitsland was een goede ervaring voor hem geweest, maar hij wilde er niet wonen.

Voor mij was dat ook heel positief, want ik begreep dat hij een man was die wist wat hij wilde. Hij werd niet verleid door de rijkdom en de mogelijkheden van Europa.

Hij is een echt jungledier.

Wij wonen in Baños, een toeristisch en gezellig dorp op 1800 meter.

Het ligt tussen de Andes en de jungle in. Als hij er twee weken is, wil hij alweer naar zijn jungle, naar de natuur waar hij zich thuis voelt.

Tante Anita

Opa

Maar net als bij mij zie ik dat hij dat thuisgevoel mist. Hij heeft vanaf zijn kinderjaren veel door Ecuador gezworven. Zijn ouders gingen op zijn derde uit elkaar. Hij is in de jungle opgegroeid, maar woont al jaren in de latinocultuur, in een dorp van mestiezen.

De mestiezen zijn een mengeling van blanken en indianen, met een geheel eigen cultuur. Deze lijkt weinig op de oorspronkelijke Indiaanse cultuur en heeft alle gemakken van de Westerse beschaving zich eigen gemaakt. Ik merk dat Sebas ook af en toe zoekende is naar wat nu echt zijn thuis is.

Voor mij was het duidelijk dat ik hier wilde blijven en niet naar Nederland of waar dan ook, wilde terugkeren om er te wonen. Sinds mijn studietijd was ik al weg uit Nederland en ik voelde me heel goed in Ecuador. Dus stonden we voor de opgave een visum voor me regelen.

Er waren twee mogelijkheden. Of een investering van 30.000 dollar in het land doen, een bedrag wat ik toevalligerwijs niet op mijn bankrekening had staan, of ik moest met een Ecuadoriaan trouwen. En aangezien het samen heel goed voelde, kwam die laatste mogelijkheid al snel ter sprake. Bovendien ben ik een nogal impulsief persoon, die zich pas achteraf realiseert wat de gevolgen van een beslissing zijn.

Op zich zie ik die eigenschap als heel positief. Je maakt je van te voren geen zorgen over dingen, die toch wel komen en gaan.

Als er zich dingen voordoen, positief of negatief, is het mijn aard er gewoon op in te springen, precies volgens mijn pure gevoel, dat wat mijn instinct op dat moment ingeeft. Het kan nogal naïef zijn, maar voor mij functioneert dat het beste.

We zijn eerst getrouwd voor de burgerlijke stand. Daarna zijn we een paar maanden in Nederland geweest en hebben we er een heel leuk feestje gevierd met mijn familie en vrienden en mijn vriendinnen. Ze hebben zelfs, al was ik al getrouwd, nog een vrijgezellenfeestje georganiseerd. Ik heb ervan genoten.

Om het helemaal compleet te maken en het in alle culturen te vieren, zijn we in Ecuador in Sebas’ zijn dorp getrouwd, onder leiding van zijn opa, die sjamaan is. Dat was helemaal een geweldig feest en super bijzonder!

Feestganger

Tabaksnuiven

Wie is Sebas? Wat doet hij? Wat zijn zijn plannen? Welke dromen heeft hij, hebben jullie?

Sebas gidst ook, in een lodge in de jungle.

We zitten dus alle twee in de toeristische wereld.

Af en toe is dat moeilijk. We zien elkaar niet veel, maar soms ik het ook heel leuk, omdat we onze ervaringen over deze sector kunnen delen.

Sebas heeft altijd grootse plannen.

Hij is een man met ambitie, iemand die zijn dromen wil waarmaken.

Dat gaat natuurlijk nooit allemaal lukken, maar hij hééft tenminste dromen en wil wat in het leven. Dat spreekt me aan.

Hij wil van alles: een lodge opbouwen in een reservaat in de jungle, waar hij tours kan doen voor vogelaars. Hij is tegenwoordig heel erg geïnteresseerd in vogels.

De jungle heeft die natuurlijk in overvloed.

Ook wil hij een educatief centrum voor indianen opzetten. Zij kunnen bij hem het vak van gids leren. ‘

Toeristen kunnen komen om meer te leren over de natuur en de jungle.

Eventueel zou ik de Indianen Engels kunnen leren.

Sebas wil heel graag samen met mij iets opzetten.

Hij denkt dat het huwelijk iets is om samen een bedrijf op te zetten.

Zo doen Ecuadorianen dat.

Dat klinkt natuurlijk heel romantisch, maar in Nederland ben ik iets anders gewend. Ik heb geleerd dat man en vrouw hun eigen beroep hebben en hun eigen ding doen. Het huwelijk en de familie zijn er om je daarin moreel te steunen.

In het huwelijk help je en ondersteun je elkaar, maar je bent wel zelfstandig en blijft je eigen keuzes maken.

Bovendien heb ik geen grote ambities. Ik wil liever in Baños iets kleins opzetten, een schooltje voor Engelse les bijvoorbeeld of kookworkshops voor toeristen. Ook zou ik voor de lokale vrouwen graag iets willen organiseren om hen iets ´multiculti´s´ van Nederland en andere culturen bij te brengen. Ik wil hen de gelegenheid geven om eens een avondje lekker uit te gaan zonder de verplichting thuis te blijven om voor de kinderen te zorgen.

Ik vind het overigens super dat Sebas deze plannen heeft en ik hoop dat hij zijn weg erin vindt. Ik sta daar helemaal achter. Ik wil dat hij zich ontwikkelt zoals hij dat wil en dat hij z´n dromen waar maakt.

Ecuadorianen zijn echte familiemensen. Sebas wil ook al graag kinderen, maar ik wil eerst mijn zaken op een rijtje zetten. Ik wil stoppen met het begeleiden van reizen en andere projecten opzetten. Ik wil projecten opzetten, die inkomsten genereren, zodat we een goede financiële basis krijgen. Ik ben me ervan bewust dat het willen inbouwen van allerlei zekerheden een typisch Nederlands verschijnsel is en ik weet inmiddels ook dat die zekerheden in het leven eigenlijk niet bestaan, maar niettemin. In dat opzicht kan ik nog heel veel van Sebas leren. Ik moet gewoon iets meer loslaten en niet alles zo krampachtig proberen vast te houden.

Broer van Sebas

Het huwelijk en de huwelijksceremonie

De huwelijksceremonie in het dorp van Sebas was heel erg speciaal. We vierden het feest in zijn dorp, omdat de familie van Sebas zijn vader, de junglefamilie, er woont. Sebas is in het dorp opgegroeid en hij voelt zich met dit dorp nog het meest verbonden.

De voorbereidingen had Alejandro, de halfbroer van Sebas, op zich genomen. Sebas heeft overigens wel 13 (half)broers en –zussen!

Ik maakte me in het begin zorgen over de kosten. Die zouden uiteindelijk oplopen tot maar liefst duizend dollar. Ik vond dat toch wel heel erg veel! Maar op een bepaald moment heb ik het maar losgelaten. Je kunt er geen controle op uitoefenen, zeker niet als een paar vrouwen de chicha, yucabier, brouwen en andere de keramiek maken. En als de mannen tapir gaan jagen en de kinderen de shows gaan voorbereiden, verlies je de greep op wat gebeurt. Als ik die trouwens al ooit had. Alejandro had er zijn handjes vol aan. Ik hoefde me er niet druk om te maken.

Achteraf waren dat dus allemaal zorgen om niks, want elke dollar was het waard om uitgegeven te worden. Zo`n ervaring krijg je nooit meer.

Ik had nooit verwacht dat het zo`n groot en mooi feest zou worden en dat er zoveel mensen zouden komen.

Er zijn wel uitnodigingen uitgedeeld, maar elke genodigde nodigt er zelf nog een paar uit en als het feest eenmaal gaande is, komt het hele dorp erop af!

Er is natuurlijk veel eten: tapirvlees, yuca, een soort casavewortel, chinese aardappel, groene banaan, maito, dat is tilapiavis gestoomd in bananenblad en héél veel chicha. Chicha is het junglebier, een gefermenteerde drank van zowel mais als van yuca. De vrouwen kauwen de yuca en spugen die weer uit. Deze staat vervolgens 4 tot 15 dagen in aardewerken kruiken om te fermenteren en daar worden de Indianen dan lekker dronken van. Oma had de maischicha met rietsuiker al gemaakt, voordat ze naar de V.S. ging, wéken voor de ceremonie. Dus die was wel heel érg sterk.

De shuarkrijgers, die uit het zuiden van het land kwamen, waren er met hun hele uitrusting bij: speer, verentooien, zadenkettingen en schilderingen. Ze deden de ´saludo shuar`, de openingsgroet. De dames hebben gedanst.

De nicht van opa heeft – vals - gezongen en iedereen heeft gegeten en gedronken.

We moesten iedereen groeten. Toen kwam opa, die zoals gezegd sjamaan is en nu als vader van Sebas optrad, bij mijn vader om mijn hand vragen voor Sebas, ´zijn zoon´.

Mijn vader heeft in alle talen, waaronder het Limburgs, het Nederlands, het Spaans en het Quichua volmondig ingestemd met mijn huwelijk. Hij was me waarschijnlijk liever kwijt dan rijk (haha).

En na deze instemming ´overhandigden´ ze me aan Sebas. Toen kwamen de krijgers om ons te feliciteren en werden we uitgenodigd een tabakssapje te snuiven. Ik heb er natuurlijk alleen maar aan geroken, maar Sebas wilde volgens de traditie alles opsnuiven. Hij is daarna even van het paadje geweest. Van deze snuif ga je nu eenmaal dromen en visioenen zien. Hij heeft volgens mij ook niet alles van de bruiloft bewust en helder meegekregen. Hij zag ook aardig groen toen hij dat goedje op had.

Het hele dorp feliciteerde ons daarna en overlaadde ons met cadeautjes. Ik had dat niet verwacht. Er zaten prachtige keramieke schalen tussen, die ze zelf hadden gemaakt en beschilderd, een orchidee, versierde kalebassen en zaden sieraden, prachtig.

Toen werden de bananenbladeren op de grond uitgestald en konden we ´aan tafel´.

Mijn vader zag de feestgangers met hompen vlees in de mond, hand én tassen weglopen. Het leuke is hier dat alles gedeeld wordt met iedereen, die aan het feest deelneemt. Sommige mensen sparen, zoals pap gezien heeft, drie dagen honger op om hun maagjes op het huwelijksfeest te vullen. Daarna werd er nog een demonstratie van sjamanisme gegeven en begon het feest met shuar-quichua-muziek en veel chicha. En dat ging nog tot in de kleine uurtjes door.

Maar wat het feest zo mooi maakte, waren al de kleuren, geuren en smaken, de mooi versierde mensen, de blije gezichten en de hele onvergetelijke ervaring op zich. Super!!

Op weg

Ja-si-yes-joa-ari

Aan tafel

Rondje chichi

Het contact met de familie? De jungle- en de hooglandfamilie.

Op de bruiloft waren oma en de vader en moeder van Sebas er niet bij, helaas. Zijn vader woont nu in Oostenrijk, met zijn huidige Oostenrijkse vrouw en hun drie kinderen. Sebas z´n ouders zijn gescheiden, toen hij nog klein was. Ze hebben geen contact meer met elkaar.

We hebben dit feest dus alleen met de familie van Sebas z´n vader´s kant gevierd. Zijn moeder wil niks met de junglefamilie te maken hebben. Haar ouders komen uit het zuiden van het Ecuadoriaanse Andesgebergte. Het zijn twee heel verschillende families!

In Ecuador wonen verschillende Indianenstammen; o.a. de Quichua, de grootste groep, afstammelingen van de Inca´s, de Shuar, de Huoarani, de Achuar, de Cofan, de Secoya, de Tchachila´s, enz. Zowel zijn vader als moeder zijn grotendeels Quichua-indianen, zijn vader komt uit de jungle en zijn moeder uit het hoogland.

Het zijn twee grote verschillende culturen, die in principe niet veel met elkaar ophebben, alhoewel het grootste deel van de indiaanse bevolking verschillende soorten Quichua spreekt en elkaar kan verstaan.

Ik was laatst ook op de bruiloft van een nicht van Sebas. Zij komt uit de jungle en de bruidegom uit een echte hooglandfamilie. Het was zó grappig om die verschillende werelden te zien.

Het grootste verschil dat ik zie, is dat de jungle indianen heel uitbundig zijn en de hooglandindianen ingetogen. Maar waar dan ook, de chicha vloeit altijd rijkelijk, in de jungle de yuca-chicha en in de hooglanden de mais-chicha.

Ik heb de afgelopen jaren in Latijns-Amerika heel sterk ondervonden dat klimaat een grote invloed heeft op mensen, o.a. op de wijze hoe ze zich gedragen. In de jungle is het heel vochtig en warm, in de hooglanden kan het heel guur en heel koud zijn.

Beide groepen hebben het niet te breed. De jungle lijkt me een makkelijkere leefomgeving om in je eerste levensbehoeften te voorzien en om te kunnen leven dan het hoogland.

In de hooglanden hebben ze tradities, die totaal anders zijn dan die bij de jungle-indianen.

Beide hebben ze hun medicijnmannen voor zowel psychische als fysieke problemen. In de hooglanden noemen ze deze medicijnmannen curanderos en in de jungle zijn het sjamanen.

Cavia´s zijn in de hooglanden een delicatesse en worden bij elk feest gevild, gebraden en met smaak verorberd. Bovendien gebruiken de curanderos, dus de medicijnmannen van de hooglanden, de diertjes als een soort ´röntgenaparaat´. Ze bewegen het dier langs het lichaam van de zieke en snijden daarna het beestje open om te zien zien wat de zieke mankeert en hopen een aanwijzing te vinden wat de juiste genezing of het juiste medicijn is.

Saludo Shuar

Dansen

Het is een sprookjesverhaal, waar ik in terecht ben gekomen

Ik ken Nederland alleen maar tot het begin van mijn volwassenheid. Ik heb er nooit een echte baan of huis gehad en nooit een ´grote mensenleven´ opgebouwd. Dus ik heb naar mijn gevoel niet echt een speciale band met Nederland.

Met Limburg overigens wel. Als ik de Limburgse artiesten hoor zingen, aan het carnaval denk of het Limburgse landschap zie, voel ik me op en top Limburgse. Dan kunnen er tranen in mijn ogen springen van emotie. Ik kan zelfs op Sebas in het Limburgs schelden als het me allemaal te hoog zit.

Als ik aan Nederland denk, zie ik het beeld van Helden, het huis van mijn ouders en mijn familie en vrienden voor me.

Ik mis Nederland helemaal niet zo, alleen maar bibliotheken, cursussen, opleidingen en zo veel andere ontwikkelingsmogelijkheden. Ik vraag me ook wel eens af hoe dat zal zijn voor onze toekomstige kinderen. Wat voor onderwijs zullen zij krijgen? Zullen ze dezelfde mogelijkheden krijgen als ik heb gehad? Maar Ecuador biedt zoveel wat Nederland niet heeft. De samenleving is socialere, al is hier wel veel criminaliteit. Er is vrolijkheid en speelsheid. Ecuador wordt niet zo geplaagd door grote prestatiedruk zoals in Nederland het geval is. Het lijkt me een menselijkere samenleving.

Toen ik besloten had hier te gaan wonen, viel er iets van me af. Ik voelde een soort opluchting, alsof ik een stap van 40 jaar terug in de tijd mocht maken en niet persé mee hoefde in het snelle tempo, die de welvaart van Nederland nu eenmaal vereist.

Hier zie ik de Indiaanse vrouwen in traditionele kleding, hoor ik ze praten in het Quichua tegen hun kinderen. Als er een mobiele telefoon af gaat, halen ze die onder hun mantel vandaan. Het is een sprookjesverhaal, waar ik in terecht ben gekomen, een fantasiewereld, maar dan niet gesloten, want het is een wereld met ontwikkelingsmogelijkheden, positief en negatief. Het is een betoverende wereld, waar ik nog geen notie van had toen ik op de middelbare school zat. Het is Nederland van de jaren 50, tenminste wat ik me daarbij kan voorstellen, maar dan met mobiele telefoons! De lucht hangt altijd vol met ondefinieerbare geuren. De huizen zijn kleurrijk en vrolijk en de gezichten levendig. Als je van die mooie, oude, indiaanse koppies ziet dan is daaraan af te lezen dat er een heel levensverhaal achter zit. Als ik naar hen kijk, zie ik hun expressiviteit en hun natuurlijkheid. Ik vind het mooi om te zien hoe ze met elkaar babbelen, hoe ze op de markt hun inkopen doen en hoe ze hun tradities en ceremonies uitvoeren. Maar ik vraag me ook af hoe lang dit nog kan duren. Wanneer zal de welvaart deze culturen opslokken hand in hand met de regels, die de overheid af zal kondigen om hen te disciplineren ter wille van wat heet: vooruitgang?